CÁC LOÀI SÂU BỆNH HẠI TRÊN CÂY CAM SÀNH

CÁC LOÀI SÂU BỆNH HẠI TRÊN CÂY CAM SÀNH

            Cam sành là loại trái cây có giá trị dinh dưỡng cao. Quả cam sành rất dễ nhận ra nhờ lớp vỏ dày, sần sùi giống bề mặt mảnh sành, và thường có màu lục nhạt (khi chín có sắc cam), các múi thịt có màu cam. Trong quá trình canh tác, cần chú ý phòng trừ một số loài sâu bệnh hại cho vườn cam.

1. Sâu vẽ bùa (Phyllocnistis citrella Stainton)

- Đặc điểm hình thái:

Trưởng thành sâu vẽ bùa là một loại ngài nhỏ, cơ thể dài 2-3 mm, sải cánh rộng 4-5 mm. Toàn thân có màu vàng nhạt phớt ánh bạc. Cánh sau rất hẹp so với cánh trước, cả hai cánh đều có rìa lông dài.

Hình 1: Sâu vẽ bùa

(Trích từ: www.tincay.com)

- Đặc điểm gây hại:

Vòng đời có thể từ 14- 17 ngày cũng có thể kéo dài hơn.Sâu trưởng thành sống ít hơn 1 tuần, trưởng thành cái bắt đầu đẻ sau khi bắt cặp 24 giờ. Sâu vẽ bùa thường xuất hiện vào đầu mùa mưa hay giai đoạn cây ra lá non. Lá bị gây hại nhiều có hiện tượng quăn queo.

-Biện pháp phòng trừ:

+ Tỉa cành, cho cây ra chồi tập trung. Nuôi kiến vàng.

+ Phun dầu khoáng (D-C Tronplus,...). Nên phun lúc chồi khoảng 2 - 4 cm.

2. Nhện đỏ (Panonychus citri)

- Đặc điểm hình thái:

+ Con cái có hình ô van màu đỏ sẫm, thân dài khoảng 0,4mm. Lông trên lưng dài mọc trên u lông.

+ Con đực có cơ thể nhỏ hơn, nhưng chân dài hơn.

+ Nhện non mới nở có màu trắng vàng, tuổi 2 màu nâu đỏ, tuổi 3 màu đỏ sẫm.

- Đặc điểm gây hại:

+ Nhện đỏ sống ở mặt trên lá già, lá bánh tẻ (khi mật độ cao sống cả ở mặt dưới lá, cành lộc non, quả). Nhện đỏ chích hút nhựa cây tạo thành các vết châm nhỏ li ti màu trắng bạc hơi vàng. Lá bị hại nặng trở nên có màu trắng bạc, dễ bị rụng, cây còi cọc không ra lộc.

+ Nhện đỏ chích hút trái gây hiện tượng “da cám”.

+ Nhện đỏ phát sinh quanh năm. Nhiệt độ thích hợp cho sự phát triển là 250C. Nhiệt độ trên 35 - 400C không thích hợp chúng có thể bị chết hàng loạt.

           + Mưa nặng hạt kèm theo gió to có thể rửa trôi nhện hại.

Hình 2: Nhện đỏ gây hại trên lá

(Trích từ:  www.phanbonhuucotot.com)

- Biện pháp phòng trừ:

+ Phun tưới lá bằng vòi cao áp để hạn chế nhện.

3. Sâu đục thân, đục cành

- Đặc điểm hình thái:

+ Sâu đục cành: Là sâu non của loài xén tóc xanh thẫm có ánh bạc

+ Sâu đục thân: Là sâu non của loài xén tóc nâu

- Đặc điểm gây hại:

           + Sâu đục cành: sâu non nở nằm ở vỏ cành gặm phần nhu mô vỏ để sống, lớn lên sâu đục vào cành từ nhỏ đến lớn;

+ Sâu đục thân: sâu non nở ra gặm vỏ cây để sống và tạo thành một khoanh rãnh, quanh thân, sâu non nằm sâu bên trong thân, phân đùn ra như­ mùn cưa, khi sâu tuổi lớn đục vào phần gỗ thành đường hầm ngoằn nghèo ngược lên phần ngọn. Sau một thời gian sâu đục ra một phần vỏ mở một lỗ để thải phân và tiếp tục đục vào lõi gỗ để sống.

Hình 3: Sâu đục thân

(Trích từ: www.eminhatban.vn)

- Biện pháp phòng trừ:

+ Tháng 4 hàng năm theo dõi thời gian xuất hiện và đẻ trứng của trưởng thành; dùng vợt thu bắt để diệt trưởng thành. Khi phát hiện thấy sâu hại, cắt bỏ cành tăm héo bắt sâu non. Dùng dây thép, dây phanh xe đạp luồn vào vết đục chọc chết sâu non ở thân cành hay gốc cây.

4. Bọ trĩ (Scirtothrips dorsalis Hood)

- Đặc điểm hình thái:

Bọ trĩ trưởng thành rất nhỏ, dài khoảng 0,8-1mm, cánh màu vàng cam, hai bên rìa cánh có nhiều lông nhỏ dài.

- Đặc điểm gây hại:

Bọ trĩ thường chích hút và gây hại trên bông, lá non và trái ở giai đoạn phát triển ban đầu đến trái gần già, lá bị nặng sẽ có hiện tượng xoăn, trái thường có hiện tượng xoay vòng quanh cuống màu rỉ sắt.

Hình 4: bọ trĩ

(Trích từ: www.congtyhai.com)

- Biện pháp phòng trừ:

Dùng nước tưới phun lên cây hạn chế mật độ bọ trĩ.

5. Bọ xít xanh (Rhynchocoris poseidon):

- Đặc điểm hình thái :

+ Thành trùng có màu xanh lá cây, bóng, cơ thể dài 20 – 22 mm, rộng 15 – 16 mm. Kim chích hút dài đến cuối bụng. Rìa ngực trước có 2 gai nhọn, hai bên mép bụng có rìa răng cưa. Chính giữa mặt bụng có một đường nổi rõ rệt. Thành trùng thường hoạt động mạnh vào sáng sớm hay chiều mát, khi trời nắng gắt, bọ xít ẩn mình trong các tán lá.  

+ Ấu trùng có 5 tuổi, mầu vàng tươi, trên ngực, cánh và bụng có nhiều đốm đen, các đốm rất to và đen sậm ở tuổi nhỏ, khi ấu trùng lột xác lớn lên, các đốm nhỏ dần. Mầm cánh của ấu trùng tuổi cuối đã lộ rất rõ bên ngoài cơ thể. Sau khi nở ấu trùng thường sống tập trung quanh ổ trứng, sau đó phân tán đến các trái khác để gây hại. 

          + Trứng hình tròn, mầu trắng trong đến vàng nhạt, khi sắp nở trứng có mầu đen trên phần đầu. Trứng được đẻ trên trái hoặc trênnhững lá gần bên những trái thành từng ổ 10-15 trứng, xếp thành 2-3 hàng.

Hình 5: Bọ xít xanh gây hại trên cam sành

(Trích từ: www.vietnamnongnghiepsach.com.vn)

- Đặc điểm gây hại:

Cả thành trùng và ấu trùng đều dùng vòi để chích hút trái. Khi còn nhỏ mà bị bọ xít hại thì trái sẽ vàng, chai và rụng sớm. Nếu trái lớn bị tấn công thì có thể bị thối do bị bội nhiễm nấm hoặc một số vi sinh vật khác. Vết chích là một chấm nhỏ mầu nâu, xung quanh có quầng mầu vàng. Sự thiệt hại quan trọng nhất vào giai đoạn trái nhỏ. Một con Bọ xít trong một ngày có thể gây hại trên nhiều trái. 

- Biện pháp phòng trừ

+ Nuôi kiến vàng Oecophylla smaragdina.

+ Thường xuyên kiểm tra trái và những lá gần trái để phát hiện và thu gom ổ trứng bọ xít đem tiêu hủy.

+ Dùng vợt bắt bọ xít vào lúc sáng sớm hay chiều mát.

+ Cắt tỉa cành, dọn dẹp vườn cho thông thoáng để hạn chế sự gây hại của bọ xít.

6. Ruồi vàng hại quả:

- Đặc điểm hình thái:

Ruồi vàng đẻ trứng vào phần tiếp giáp vỏ và thịt quả, giòi non nở và gây hại phần tép quả làm cho thối nhũn gây rụng quả, ruồi thường hoạt động từ tháng 5 đến tháng 12 hàng năm.

Hình 6: Ruồi vàng

(Trích từ: www.fao.org.vn)

- Biện pháp phòng trừ:

+ Vệ sinh vườn sạch sẽ, thông thoáng để hạn chế nơi trú ẩn của ruồi; Thu dọn tiêu hủy quả rụng để hạn chế sự lây lan phá hoại.

+ Dùng bẫy bả FLYKIL 95EC; VIZUBON-D để dẫn dụ và diệt ruồi. Đặt bả vào tháng 6 đến tháng 12 hàng năm. Phun phòng trừ trước khi thu hoạch 1 tháng bằng hỗn hợp 5% bả Protein + 1% Pyrinex 20EC; sử dụng thuốc BVTV đặc trị theo khuyến cáo của nhà sản xuất.

7. Rầy chổng cánh (Diaphorina citri): 

- Đặc điểm hình thái:

+ Thành trùng có kích thước nhỏ, thân dài 2,5- 3,0 mm, màu nâu xám. Cánh màu trong đục có nhiều đốm nâu nhỏ. Chân màu xám nâu. Ðầu nhọn, màu nâu nhạt. Mắt có màu đỏ. Râu đầu ngắn có 5 đốt, đốt cuối râu đầu có màu đen. Khi đậu, phần bụng của thành trùng nhổng cao một góc 300 so với bề mặt nơi đậu nên được gọi là rầy chổng cánh.  

Ấu trùng rất nhỏ, hình bầu dục dẹp, mới nở thường có mầu vàng tươi. Cơ thể mang 2 mầm cánh nhỏ, di chuyển chậm chạp.


Hình 7: Rầy chổng cánh

(Trích từ: www.nongnghiepthuanthien.vn)

- Đặc điểm gây hại:

+ Rầy trưởng thành thường chích hút trên các lá non, bánh tẻ dọc theo gân lá làm cho chồi bị khô, rụng lá, gây hiện tượng khô cành, ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của cây. Dịch tiết ra từ rầy chổng cánh là môi trường thuận lợi cho nấm bồ hóng phát triển.

+ Ngoài gây hại trực tiếp là chích hút nhựa cây, rầy chổng cánh còn là môi giới truyền bệnh Greening (vàng lá gân xanh) trên nhóm cây có múi.

- Biện pháp phòng trừ

+ Tỉa cành và bón phân hợp lý cho đọt non ra tập trung để dễ theo dõi sự xuất hiện của rầy chổng cánh.

+ Nếu có thể nên trồng cây chắn gió xung quanh vườn để hạn chế sự lây lan của rầy chổng cánh từ nơi khác đến.

+ Tạo điều kiện cho các loại thiên địch như kiến vàng, bọ rùa, ong ký sinh, nhện…phát triển trong vườn nhằm góp phần hạn chế mật số rầy. Cần lưu ý, mật số kiến vàng cao sẽ hạn chế rầy nhưng gây khó khăn trong việc chăm sóc và thu hoạch.

8. Bệnh vàng lá gân xanh:

- Tác nhân: Do vi khuẩn gram âm Liberobacter asiaticum sống trong mạch dẫn của cây. Bệnh lan truyền do 2 nguyên nhân:

+ Dùng mắt ghép từ cây mang mầm bệnh.

+ Qua môi giới truyền bệnh là rầy chổng cánh.

           - Triệu chứng:

+ Trên lá: Phiến lá hẹp và nhọn như hình tai thỏ, khoảng cách giữa các lá ngắn lại, lá vàng nhưng gân chính và gân phụ vẫn còn xanh.

+ Trên trái: Trái nhỏ hơn bình thường, méo mó, khi bổ dọc trái ra thì tâm trái bị lệch hẳn sang một bên, trái chín ngược, hạt thường bị hư và có màu nâu. Cây ra hoa nhiều đợt, trên cùng một nhánh cây vừa mang trái vừa có hoa.

+ Rễ: Khi bị bệnh hệ thống rễ cây cũng bị thối nhiều, đa số những rễ tơ bị mất đi chỉ còn lại hệ thống rễ chính, thậm chí rễ chính cũng thối.

Hình 8: Bệnh vàng lá gân xanh gây hại trên cây cam

(Trích từ: www.obio.vn)

- Biện pháp phòng trừ:

+ Trồng giống cây sạch bệnh, không dùng mắt ghép, gốc ghép, chiết cành từ cây bị bệnh.

+ Cây, cành mới chớm bệnh phải cắt tiêu hủy ngay. Cho cây ra đọt non tập trung để dễ phát hiện và phòng trừ.

+ Sử dụng bẩy màu vàng để theo dõi phát hiện rầy. Nuôi kiến vàng trong vườn.

+ Khử trùng dụng cụ cắt tỉa.

+ Nhổ bỏ những cây nhiễm bệnh, tiêu hủy tàn dư.

+ Cây mới chớm bệnh phun CuSO4 + ZnSO4 + MgSO4 (30g mỗi loại/10 lít nước) phun 10 - 15 ngày/lần đến khi phục hồi.

+ Diệt trừ rầy chổng cánh để ngăn chặn sự lây lan truyền bệnh.

9. Bệnh loét

- Tác nhân: Do vi khuẩn  Xanthomonas campestris gây ra.

- Triệu chứng:

+ Vết bệnh xuất hiện ở cả hai mặt lá, đầu tiên chỉ là những chấm nhỏ màu vàng nhạt, sau đó vết bệnh lớn dần và có màu nâu nhạt mọc nhô lên trên mặt lá, xung quanh có viền màu vàng. Kích thước vết bệnh từ 3-5 mm trên cam sành. Bệnh nặng các lá sẽ bị vàng và rụng.

+ Ở trái vết bệnh giống trên lá nhưng khó thấy quầng vàng xung quanh. Bệnh nặng các vết bệnh liên kết lại với nhau thành mảng lớn với hình dạng bất định. Bệnh gây hại ở vỏ trái làm giảm giá trị thương phẩm, phần thịt của trái có thể bị chai, trong điều kiện ẩm độ cao trái bệnh bị nứt, chảy nhựa, vàng và rụng đi.

+ Ở cành non cũng thường bị hại, nếu bệnh nặng các đốm sần sùi đóng dày đặc làm khô chết cành.

- Biện pháp phòng trừ

+ Không lấy giống từ các vườn bị bệnh.

+ Thiết kế vườn phải cao ráo, thoát nước tốt.

+ Trồng với mật độ vừa phải, thường xuyên vệ sinh, cắt tỉa, tạo tán cho vườn thông thoáng.

+ Cắt bỏ và tiêu hủy cây bị bệnh bằng những dụng cụ đã được khử trùng triệt để.

+ Bón phân cân đối theo từng giai đoạn sinh trưởng, tránh ra đọt non liên tục.

+ Không tưới phun khi trong vườn đã có cây bị bệnh để hạn chế bệnh lây lan và phát triển mạnh.

Hình 9: Bệnh loét trên cam

(Tríchtừ: www.maxone.vn)

10. Bệnh xì mủ chảy gôm:

- Tác nhân:Do nấm Phytophthora citrophthora  P. parasitica.

- Triệu chứng:Bệnh phát sinh ở phần thân gần gốc cây, rễ to sát gốc, lúc đầu vỏ cây có mầu thâm đen, trên vỏ cây có các vết nứt ướt, kèm hiện tượng nhựa vàng chảy ra, vết bệnh có thể lan vòng quanh thân và rễ cái; gỗ bên trong bị thối nâu; bệnh nặng làm cho cành hoặc cả cây chết khô.

- Biện pháp phòng trừ:

+ Sử dụng các giống có khả năng chống chịu bệnh.

+ Chọn đất trồng cao, thông thoáng, thoát nước tốt. Khi trồng, chăm sóc tránh làm tổn thương rễ đặc biệt là vùng gần gốc.

+ Ngoài ra cần chú ý một số dịch hại khác sau: Sâu nhớt, nhện trắng, bệnh phấn trắng, bệnh đốm dầu...

Hình 10: Bệnh chảy gôm hại cam sành

(Tríchtừ: www.nongdan.com.vn)

11. Bệnh ghẻ nhám:

           - Tác nhân: Do nấm Elsinoe fawcettii gây ra.

- Triệu chứng:

+ Bệnh thường gây hại trên cành non, trái non. Vết bệnh ban đầu là những chấm nhỏ mầu xanh nhạt, sau đó vết bệnh nhô lên có mầu vàng nhạt khô.

+ Trên lá, vết bệnh thường xuất hiện mặt dưới của lá làm lá cong lại hoặc vặn vẹo, biến dạng. Trên trái và cành vết bệnh cũng giống trên lá. Bệnh nhẹ làm da trái sần sùi mầu vàng nhạt. Bệnh nặng làm lá nhỏ lại, vàng và rụng, cành bị khô chết, trái sượng, méo mó.

Hình 11: Bệnh ghẻ nhám

(Trích từ: www.nongnghiepthuanthien.vn)

- Biện pháp phòng trừ

+ Trồng cây con sạch bệnh, trồng thưa, thường xuyên vệ sinh vườn, tỉa cành tạo tán cho vườn cây thông thoáng.

+ Khi lập vườn phải lên líp cao, tránh đọng nước.

+ Cắt bỏ cành lá bệnh và mang ra khỏi vườn tiêu hủy, dụng cụ cắt tỉa phải được khử trùng khi sử dụng.

+ Bón phân cân đối theo giai đoạn để tránh ra đọt liên tục.

+ Không tưới phun nước lên tán cây để hạn chế bệnh lây lan.

12. Bệnh nấm hồng

- Tác nhân: gây bệnh do nấm Corticium salmonicolor (Pellicularia salmonicolor) gây ra.

          - Triệu chứng: Ban đầu vết bệnh ở bề mặt vỏ cây, sau đó ăn vào phần vỏ cây và tạo nên vết nứt. Tơ nấm phát triển rất dày và có các mụn ở đầu tơ nấm màu hồng đây là điểm đặc trưng của bệnh. Bệnh phát triển mạnh vào mùa mưa, gây hại nặng ở những vườn trồng dày, những vườn chăm sóc kém.

Hình 12: Bệnh nấm hồng

(Trích từ: www.trunamnano.com)

- Biện pháp phòng trừ:

+ Trồng mật độ vừa phải.

+ Bón phân cân đối, hợp lý và tăng cường sử dụng hữu cơ kết hợp với nấm đối kháng Trichoderma.

+ Quản lý nguồn nước tưới, tránh mầm bệnh lây lan, tránh tưới phun lên tán cây khi trong vườn có mầm bệnh.

+ Tỉa cành, tạo tán giúp vườn cây thông thoáng và thu gom tất cả tàn dư sau khi cắt tỉa hoặc sau thu hoạch để giảm mầm bệnh trong vườn.

+ Phun thuốc gốc đồng để diệt mầm bệnh vào mùa nắng, cắt tỉa, loại bỏ cành bệnh ra khỏi vườn và đốt bỏ nhằm làm giảm áp lực bệnh.

13. Tuyến trùng hại rễ

- Tác nhân: Do tuyến trùng (có 2 loại nội ký sinh và ngoại ký sinh). Tuyến trùng gây bệnh rễ (Pratylenchus spp.) tấn công lên vỏ rễ làm cho vỏ rễ bị thối đen (giống thối rễ do Phytophthora). Loại này có thể tấn công tất cả các giai đoạn của cây và hoàn tất vòng đời trong rễ cây. Khi thiếu thức ăn thì chúng vào đất và tìm thức ăn ở rễ mới.

Hình 13: Tuyến trùng tấn công rễ

(Trích từ: www.spchcmc.vn)

- Triệu chứng:

Tấn công vào mô cuả rễ; ¼ khúc sau của thân lại nằm trong đất. Trứng đẻ dính chùm vào nhau (khoảng 100 trứng) trong đất, khoảng 12 ngày thì nở, ấu trùng có thể đi sâu vào đất đến 3m tìm rễ mới để ăn.

- Biện pháp phòng chống

+ Bón phân đạm vừa phải.

+ Tăng cường kali và phân chuồng hoai.

+ Vườn thoát nước tốt.

+ Có thể dùng thuốc hóa học thuộc nhóm Cytokinin (Zeatin), Diazinon, Ethoprophos…hạn chế tuyến trùng.

Để vườn cam đạt năng suất cao nên quản lý sâu bệnh hại một cách hiệu quả, cần thăm vườn thường xuyên để kịp thời phát hiện các dấu hiệu gây hại để phòng trị sớm.Trên đây là một số loài sâu bệnh hại cây cam sành, hy vọng rằng với những chia sẻ này bà con sẽ quản lý tốt và hạn chế sâu bệnh tấn công ở mức tối thiểu.

Tin, ảnh: Phòng Kỹ thuật Công ty TNHH MTV Cường Hùng Tiến

 

Tin tức khác
KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC DƯA LƯỚI TRONG NHÀ KÍNH, NHÀ MÀNG
21 T08/2021
KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC DƯA LƯỚI TRONG NHÀ KÍNH, NHÀ MÀNG
Dưa lưới là một loại quả được nhiều được nhiều người ưa chuộng nhất hiện...
CÁC BỆNH THƯỜNG GẶP TRÊN DƯA LƯỚI
21 T08/2021
CÁC BỆNH THƯỜNG GẶP TRÊN DƯA LƯỚI
Dưa lưới là một trong những loại trái cây mang nhiều lợi ích cho chơ thể
KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY BÒN BON
20 T08/2021
KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY BÒN BON
Bòn bon là một loại cây ăn quả thuộc họ dâu đất, kết chùm ở thân và ở cành,...
CÁC BỆNH THƯỜNG GẶP TRÊN CÂY BÒN BON
20 T08/2021
CÁC BỆNH THƯỜNG GẶP TRÊN CÂY BÒN BON
Bòn bon là loại quả được nhiều người yêu thích bởi vị chua ngọt, mùi thơm đặt...
KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC BẦU
20 T08/2021
KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC BẦU
Bầu là một loại cây trồng có khả năng phát triển rất nhanh.
CÁC BỆNH THƯỜNG GẶP TRÊN CÂY BẦU
20 T08/2021
CÁC BỆNH THƯỜNG GẶP TRÊN CÂY BẦU
Bầu là loại quả làm thực phẩm hằng ngày rất phổ biến và được ưa chuộng.
KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY MAI VÀNG
19 T08/2021
KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY MAI VÀNG
Cây mai từ xưa đến nay luôn là loài cây may mắn được nhiều người chọn để chưng...
BỆNH THƯỜNG GẶP TRÊN CÂY MAI
19 T08/2021
BỆNH THƯỜNG GẶP TRÊN CÂY MAI
Cây hoa mai như là loài cây tượng trưng cho ngày tết, hoa có màu sắc rực rỡ nở...
Hotline tư vấn miễn phí: 02723.671.529
Zalo